Animelerde Geçen Hitap Şekilleri (chan, san..)
Anime izlemeye başladığımızda ilk öğrenmemiz gereken şeylerden biri de bu "chan, san, sama" gibi isimlerin sonuna gelen hitap şekilleridir. Bu ekler dışında soyismi kullanmakta saygı ifadesidir.
Bunu en başından öğrenmeniz daha iyi olacak, çünkü bu ekler kişiler arasındaki yakınlık derecesini belirleyebiliyor. Örneğin bu ünvanların kullanılmaması kişilerin çok samimi olduğunu belirtiyor ve karakterler arasındaki ilişkinin nasıl olduğunu anlamamıza yarıyor bu da. Veya kullandığın ünvana göre de değişiyor, mesela chan ve sama hitap şeklinin arasında çok fark var, biri yine samimi bir hitap şekliyken, diğeri tam tersi saygıyı daha çok ön plana çıkarır. Bunlara birazdan tek tek değineceğim. Yine en başından öğrenmemiz saçma sapan yerlerde ve yanlış kullanmamızı engelleyecek böylece.
Not: Ayrıca bu ekleri hiç kullanmayan karakterler de vardır ki (genelde animelerde ki kötü karakterler) kimseye saygı duymaz. Veya rakibine saygı göstermek istemeyen bir karakter samimiyette göstermek istemediği için direk soyismini kullanabiliyor.
Bunu en başından öğrenmeniz daha iyi olacak, çünkü bu ekler kişiler arasındaki yakınlık derecesini belirleyebiliyor. Örneğin bu ünvanların kullanılmaması kişilerin çok samimi olduğunu belirtiyor ve karakterler arasındaki ilişkinin nasıl olduğunu anlamamıza yarıyor bu da. Veya kullandığın ünvana göre de değişiyor, mesela chan ve sama hitap şeklinin arasında çok fark var, biri yine samimi bir hitap şekliyken, diğeri tam tersi saygıyı daha çok ön plana çıkarır. Bunlara birazdan tek tek değineceğim. Yine en başından öğrenmemiz saçma sapan yerlerde ve yanlış kullanmamızı engelleyecek böylece.
Not: Ayrıca bu ekleri hiç kullanmayan karakterler de vardır ki (genelde animelerde ki kötü karakterler) kimseye saygı duymaz. Veya rakibine saygı göstermek istemeyen bir karakter samimiyette göstermek istemediği için direk soyismini kullanabiliyor.
SAN:
Saygı eki olduğu için mesafeli olduğumuz kişiler için kullanılır. (iş ortamı, okul, az tanıdığımız, az samimi olduklarımız...) ve cinsiyet ayrımı yoktur. Resmi bir hitap şeklidir, ve yaş farkı olmak zorunda değil. Bu eki samimi olduklarımız için de kullanabiliriz. bay-bayan, bey, sayın gibi anlamlar katıyor. Sadece isimlere değil onii-san (abi) onee-san (abla) şeklinde de kullanımını görüyoruz. Ayrıca sevimlilik katmak için cansız nesneler ve hayvanlar içinde kullanılıyor mesela, neko-san, usagi-san... gibi.
KUN:
Genelde küçük erkek çocukları için kullanılıyor. Yaşı büyük olan biri yine gençlere bu şekilde hitap edebilir.
CHAN:
Sevimlilik ifade ediyor. Kun'un kız versiyonu ama sadece kızlar için kullanılacak diye birşey yok. Erkekler veya kızlar kendilerine çok yakın olan arkadaşları için kullanabiliyor. (Örneğin Free! de Makato'nun Haruka'ya sürekli Haru-chan demesi) Bebeklerde kullanımında cinsiyet fark etmiyor genelde. Kullanan kişi hitap ettiği kişiyi sevimli bulduğu anlamına da geliyor. Aile içinde yine oneechan, okaachan (anne), oniichan (abi) şeklinde kullanılıyor. Sevimli hayvanlar, sevgililer içinde kullanılıyor. Kendinizden yaşı büyük olanlar için kullanılması kabaca sayılıyor. Sevimlilik ve samimiyet ifade ediyor çünkü. Animelerde chan kelimesini kullanan karakterler genelde sürekli şirin davranmaya çalışan, deredere, moe tipi vs karakterlerde sıkça görüyoruz. Genelde çocuksu olan bu karakterler samimi olmadıklarına bile chan diyebiliyor. (Örneğin Kill la Kill'den Mankanshoku -gifte- )
SAMA:
Yine bir saygılı hitap şekli (san'dan daha saygılı). Günlük hayatta çok kullanılmıyor. Resmi durumlarda insan kendisinden birşeyde üstü olan birine, hayranlık beslediği, çok yücelttiği birine kullanıyor. Örneğin, Samuray efendisine sama diyebilir. Animelerde ki liderlere de kullanılabiliyor. Krallara vs. Kişinin kendisi için kullanması da kibirlilik ifade edebiliyor. Resmi ve soylu ailelerde onii-sama (abi) gibi kullanımıda var.
SENPAİ:
En çok yanlış anlaşılan hitap bu sanırım (animeyle alakası olmayıp isim sananlara selam) Aynı meslekte, alanda, birşeylerde sizin üstünüzde olan kişilere söyleniyor. Okul animelerinde üst sınıflara (özellikle 3.sınıflar) sıklıkla kullanılıyor. Daha fazla tecrübeli kişilere hitaben kullanılır.
KOUHAİ:
Senpai'nin tam tersi. Senpai üst sınıflar içinken kouhai alt sınıflar içindir. Daha az deneyimli olanlar için kullanılıyor. Mesela siz 2. sınıfsınız 3. sınıflar senpainizken 1.sınıflar kohainiz oluyor, ama konuşma esnasında alt sınıflara kohai diye hitap etmenize gerek yok kun gibi ekleri veya samimi iseniz direk ismini kullanabilirsiniz. Sonuçta yüceltme anlamı yok.
DONO :
Bir diyer saygı ifadesi. Saygı derecesi san ve sama arasındadır. (efendi,hanımefendi) Günlük konuşmalarda pek kullanılmaz. Tarihsel animelerde duyarız genelde.
SENSEİ: Hoca anlamına geliyor. Sadece öğretmenlerde değil, doktorlar avukatlar hatta sanatçılar içinde kullanılabiliyor. (mesela mangakalar içinde sensei deniliyor) Kendi alanında ustalık seviyesine ulaşmış kişilere saygı belirtmek için kullanılıyor. Ayrıca Japon dövüş sanatlarında da dojo'nun hocasına hitaben kullanıldığını görüyoruz
Son olarak, (kişisel görüşüm)
Saygı eki olduğu için mesafeli olduğumuz kişiler için kullanılır. (iş ortamı, okul, az tanıdığımız, az samimi olduklarımız...) ve cinsiyet ayrımı yoktur. Resmi bir hitap şeklidir, ve yaş farkı olmak zorunda değil. Bu eki samimi olduklarımız için de kullanabiliriz. bay-bayan, bey, sayın gibi anlamlar katıyor. Sadece isimlere değil onii-san (abi) onee-san (abla) şeklinde de kullanımını görüyoruz. Ayrıca sevimlilik katmak için cansız nesneler ve hayvanlar içinde kullanılıyor mesela, neko-san, usagi-san... gibi.KUN:
Genelde küçük erkek çocukları için kullanılıyor. Yaşı büyük olan biri yine gençlere bu şekilde hitap edebilir.
CHAN:
Sevimlilik ifade ediyor. Kun'un kız versiyonu ama sadece kızlar için kullanılacak diye birşey yok. Erkekler veya kızlar kendilerine çok yakın olan arkadaşları için kullanabiliyor. (Örneğin Free! de Makato'nun Haruka'ya sürekli Haru-chan demesi) Bebeklerde kullanımında cinsiyet fark etmiyor genelde. Kullanan kişi hitap ettiği kişiyi sevimli bulduğu anlamına da geliyor. Aile içinde yine oneechan, okaachan (anne), oniichan (abi) şeklinde kullanılıyor. Sevimli hayvanlar, sevgililer içinde kullanılıyor. Kendinizden yaşı büyük olanlar için kullanılması kabaca sayılıyor. Sevimlilik ve samimiyet ifade ediyor çünkü. Animelerde chan kelimesini kullanan karakterler genelde sürekli şirin davranmaya çalışan, deredere, moe tipi vs karakterlerde sıkça görüyoruz. Genelde çocuksu olan bu karakterler samimi olmadıklarına bile chan diyebiliyor. (Örneğin Kill la Kill'den Mankanshoku -gifte- )SAMA:
Yine bir saygılı hitap şekli (san'dan daha saygılı). Günlük hayatta çok kullanılmıyor. Resmi durumlarda insan kendisinden birşeyde üstü olan birine, hayranlık beslediği, çok yücelttiği birine kullanıyor. Örneğin, Samuray efendisine sama diyebilir. Animelerde ki liderlere de kullanılabiliyor. Krallara vs. Kişinin kendisi için kullanması da kibirlilik ifade edebiliyor. Resmi ve soylu ailelerde onii-sama (abi) gibi kullanımıda var.
SENPAİ:
En çok yanlış anlaşılan hitap bu sanırım (animeyle alakası olmayıp isim sananlara selam) Aynı meslekte, alanda, birşeylerde sizin üstünüzde olan kişilere söyleniyor. Okul animelerinde üst sınıflara (özellikle 3.sınıflar) sıklıkla kullanılıyor. Daha fazla tecrübeli kişilere hitaben kullanılır.
KOUHAİ:
Senpai'nin tam tersi. Senpai üst sınıflar içinken kouhai alt sınıflar içindir. Daha az deneyimli olanlar için kullanılıyor. Mesela siz 2. sınıfsınız 3. sınıflar senpainizken 1.sınıflar kohainiz oluyor, ama konuşma esnasında alt sınıflara kohai diye hitap etmenize gerek yok kun gibi ekleri veya samimi iseniz direk ismini kullanabilirsiniz. Sonuçta yüceltme anlamı yok.
DONO :Bir diyer saygı ifadesi. Saygı derecesi san ve sama arasındadır. (efendi,hanımefendi) Günlük konuşmalarda pek kullanılmaz. Tarihsel animelerde duyarız genelde.
SENSEİ: Hoca anlamına geliyor. Sadece öğretmenlerde değil, doktorlar avukatlar hatta sanatçılar içinde kullanılabiliyor. (mesela mangakalar içinde sensei deniliyor) Kendi alanında ustalık seviyesine ulaşmış kişilere saygı belirtmek için kullanılıyor. Ayrıca Japon dövüş sanatlarında da dojo'nun hocasına hitaben kullanıldığını görüyoruz
Son olarak, (kişisel görüşüm)
Lütfen şu ekleri saçma sapan yerlerde kullanmayın. Mesela Facebook'ta ki bilmemne senpai, ayşe chan, ahmet sama vs vs şeklinde isimler:/ Birbirinize chan san diye hitap etmeniz ":33, ^^" gibi ifadeleri kullanarak. Gerçekten fazla çocukça görünüyor ve insanların animecilerle dalga geçmesine sebep oluyorsunuz :/ Tamam eğleniyoruz falan ama abartmaya gerek yok.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder